Antwoorden op Kamervragen stijging WIA-instroom

uwv werkbedrijfHet tweede Kamerlid Stef Blok van de VVD stelde eind juni van dit jaar gedetailleerde Kamervragen aan Minister Donner van het Ministerie van SZW over het groeiend aantal mensen met een WAO- of WIA-uitkering. Begin deze week gaf de demissionaire minister antwoord op deze vragen.

Zo wilde het Kamerlid onder meer weten of het klopt dat het aantal arbeidsongeschikten met een WIA-uitkering is opgelopen tot 82.830 in 2009. Verder vroeg hij hoeveel personen er jaarlijks uit de WIA stromen. Donner antwoordde op deze eerste vraag bevestigend en voegde daaraan toe dat in 2009 ruim zesduizend WIA-uitkeringen zijn beëindigd.

Geslacht
Ook wilde Blok weten hoeveel procent van de instroom in de WIA man is en hoeveel vrouw en hoe verhoudt dat zich tot de arbeidsdeelname van beide geslachten? Volgens Donner was 49,4 procent van de nieuwe WIA-uitkeringen in 2009 verstrekt aan mannen en 50,6% aan vrouwen. In 2007 was 54,5% van de werkzame beroepsbevolking man en 45,5% was vrouw.

Aandoeningen
Het VVD-kamerlid was verder geïnteresseerd in de onderverdeling van lopende uitkeringen naar aandoening. Volgens Donner is deze min of meer constant. Hij verwees in zijn brief naar onderstaande gegevens, die UWV geleverd heeft, waarbij het percentage tussen haakjes verwijst naar de situatie in 2006 en het percentage zonder haakjes naar die in 2009.

  • psychische stoornissen 35% (36%)
  • aandoeningen aan het bewegingsapparaat 20% (19%)
  • aandoeningen aan hart- en vaatstelsel 10% (10%)
  • nieuwvormingen 8% (8%)
  • aandoeningen aan het zenuwstelsel 7% (7%)
  • overig / onbekend 20% (20%)
  • Stijging aantal aanvragen

Op de vraag van Stef Blok dat het aantal arbeidsongeschikten na 2005 een sterke trend omhoog laat zien, ontkent Donner in zijn brief. ‘Vanaf 2002 vertoont het gecombineerde bestand van WAO- en WIA-gerechtigden een continue daling. In 2002 ontvingen 802.500 uitkeringsgerechtigden een WAO-uitkering. In 2009 ontvingen 604.000 uitkeringsgerechtigden een WAO- of WIA-uitkering. Deze daling van het gecombineerde WAO/WIA-volume zal ook de komende jaren nog door zetten.’

Wel is volgens hem de afgelopen jaren sprake van een stijging van de WIA-instroom, van 21.000 uitkeringsgerechtigden in 2006 naar 29.300 in 2009. Deze stijging kent een aantal oorzaken. Bijna de helft is het gevolg van een stijging van het aantal aanvragen. Oorzaken hiervan zijn een stijging van het aantal WIA-verzekerden, het feit dat relatief meer ouderen en vrouwen werkzaam zijn op de arbeidsmarkt en hoge terugstroom van aanvankelijk afgewezen aanvragen.

Aan de andere kant worden meer WIA-uitkeringen toegekend. Oorzaken hiervan zijn het feit dat het aantal hernieuwde aanvragen is gestegen, ook hierbij geldt dat de samenstelling van de groep aanvragers is veranderd en het gegeven dat aanvragers van een uitkering gemiddeld genomen meer beperkingen hebben.

Misbruik WIA
De VVD’er Blok wilde ook weten wat Donner vindt van de uitspraken van het Centraal Planbureau (CPB) dat er rond de WIA altijd sprake is van een grijs gebied. Het CPB doelt daarmee op mensen die in tijden van crisis gebruikmaken van de WIA, maar in goede economische tijdens best aan de slag kunnen komen. Ook vroeg hij of de minister bereid is om te onderzoeken of er sprake is van ‘verborgen werkloosheid’ in de WIA en of aanscherping van indicatiestelling de instroom in de WIA zou kunnen terugdringen.

Donner gaat echter niet mee in de stelling van CPB. Volgens hem is de crisis niet van invloed op de vaststelling van de mate van arbeidsongeschiktheid. Hij wijst het Kamerlid op de verantwoordelijkheid van werkgevers. ‘Tijdens de loondoorbetalingperiode in de eerste twee ziektejaren dient de werkgever al het redelijke te doen om de zieke werknemer passende arbeid aan te bieden. Voorafgaand aan de beoordeling van het recht op een WIA-uitkering, toetst het UWV, op basis van het re-integratieverslag, of de werkgever deze verplichtingen is nagekomen. Wanneer de werkgever onvoldoende inspanningen heeft geleverd kan het UWV de loondoorbetalingperiode verlengen.’

Wel wijst Donner op de problemen waar deze werkgevers bij het nemen van hun verantwoordelijkheid in economisch mindere tijden tegenaan lopen. ’Ondanks dat werkgevers zich voldoende inspannen om re-integratiemogelijkheden te bieden kan het als gevolg van de economische crisis voorkomen dat werkgevers minder herplaatsingsmogelijkheden binnen of buiten het eigen bedrijf hebben.‘

Ontwikkelingen
Donner eindigde zijn brief met de opmerking dat hij de ontwikkeling van de WIA-instroom nauwgezet blijft volgen. Ook schreef hij dat UWV naar aanleiding van de constatering dat aanvragers van een uitkering gemiddeld meer beperkingen hebben (toegekend) gekregen, de kwaliteitscontrole op de toekenning van medische urenbeperkingen intensiveren.

Bron: UWV